Byłam uczniem w Wirtualnej Klasie

Elżbieta Kołodziejska

Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Zielonej Górze

Zespół złożony z nauczyciela II LO w Białymstoku oraz pracowników naukowych Uniwersytetu w Białymstoku i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze podjął się przeprowadzenia eksperymentu w zakresie możliwości utworzenia wirtualnej klasy i zdobywania w niej nowej wiedzy. W eksperymencie tym pełniłam dwie role: nauczyciela i ucznia. Jako uczeń poznawałam możliwości tworzenia wirtualnej klasy, jako nauczyciel w trakcie kursu prowadziłam własna klasę bowiem tematem kursu było "Tworzenie klas w Internecie i nauczanie przez Internet". Koordynacją eksperymentu zajmował się jego pomysłodawca, nauczyciel w II LO Piotr Wojda.

Do testów i analizy wybraliśmy pogram Classbuilder stosowany przez tysiące nauczycieli w Stanach Zjednoczonych. Program ten posiada wiele możliwości pozwalających sprawnie i elastycznie przygotować i prowadzić nauczanie na odległość:

• Tworzenie nowej struktury - szkoły z klasami w Internecie.
• Samodzielne zapisywanie się uczniów do klasy.
• Automatyczne generowanie poczty do wybranych grup uczniów i rodziców, przypominanie uczniom o zaległych pracach.
• Wpisywanie do klasy rodzica lub obserwatora, który będzie powiadamiany o wynikach ucznia i będzie mógł odwiedzać wirtualną klasę, oglądać wyniki ucznia i jego prace.
• Prowadzenie dziennika lekcyjnego
• Chat, forum dyskusyjne - szkolne i klasowe, tablica.
• Generator testów umożliwiający tworzenie i publikację testów na forum klasy,
• Automatyczne ocenianie testów, automatyczne wpisywanie ocen do dziennika,
• Zadawanie zadań pisemnych i wykonania zadań wymagających przysłania plików nauczycielowi.
• Tworzenie raportów o wynikach ucznia. Możliwe jest przeniesienie raportu do Worda.

Wyniki naszego eksperymentu przedstawialiśmy na II Krajowej Konferencji "Technologia informacyjna w zmieniającej się edukacji", która odbyła się w Toruniu w dniach 14-16 maja 2001 roku. Na łamach "Wirtualnej Edukacji" chciałabym się podzielić moimi doświadczeniami jako ucznia-uczestnika eksperymentu. Moje odczucia podzieliłam na trzy etapy.

Etap I. Zainteresowanie i zaskoczenie

Pierwsze wrażenie jakie towarzyszy nam po zapisaniu się do wirtualnej klasy to radość, ekscytacja, że oto bierzemy udział w ważnym, rewolucyjnym wydarzeniu w edukacji. Zdobędziemy nowe kompetencje nie ruszając się z domu, swobodnie wybierając czas i miejsce nauki. Drugie wrażenie pojawia się po zalogowaniu do wirtualnej klasy. Nie ma w niej nauczyciela gotowego na skinienie naszej ręki przyjść z pomocą, nie ma kolegów, którzy mogą wesprzeć nas swoja wiedzą, czujemy się osamotnieni, może nawet zagubieni. Kolejny krok to odnalezienie własnej metody uczestniczenia w kursie realizowanym w oparciu o Internetowe strony.

Etap II. Rozpoznawanie możliwości i ograniczeń

Mozolne zapoznawanie się z dostępnymi dla studenta opcjami, czytanie wykładów i zadań pozwala wreszcie poczuć się uczniem i skoncentrować uwagę na zdobywaniu nowej wiedzy. Wówczas zauważamy, że poznawanie umieszczonego na szkolnych stronach Internetowych materiału, wykonywanie poleceń, zadań domowych, testów, nadążanie za innymi uczestnikami kursu wymaga znacznie większego czasu niż przewidywaliśmy. Co więcej pojawia się poczucie obowiązku zalogowania się na stronę i sprawdzenia co nowego proponuje nauczyciel, a co przedstawili już inni koledzy. Otrzymujemy elektroniczne przypomnienia o mijającym terminie wykonania zadań. Stajemy się częstymi, aktywnymi uczestnikami kursu.

Doceniamy znaczenie naszych umiejętności sprawnego poruszania się w Internecie, szybkość pisania, szybkość posiadanego łącza. Niestety dostrzegamy też, że czasami połączenie ze szkolnym serwerem jest bardzo wolne lub nawet niemożliwe do zrealizowania, odkładamy sesję na inne godziny, ale szybko powracamy do komputera. Z drugiej strony coraz większego znaczenia nabiera fakt dużej swobody w doborze długości sesji i czasu jej odbywania. Możemy wielokrotnie czytać zamieszczone materiały, przeglądać prezentacje, wydrukować fragmenty niezbędne do rozwiązania zadań.

Odkrywamy także możliwość kontaktu z nauczycielem lub innymi studentami poprzez klasową tablicę ogłoszeń, pocztę elektroniczną i chat. Właśnie ten kontakt z innymi uczestnikami wirtualnego kursu powoduje wzrost naszej pewności i zadowolenia z uczestnictwa w zajęciach. Świadomość, że inni studenci rozwiązują te same problemy, możliwość konsultacji z osobą prowadząca zajęcia przybliża nauczanie na odległość do nauczania tradycyjnego, do którego jednak jesteśmy silnie przywiązani.

Etap III. Aktywne uczestnictwo

Wymienione odczucia doświadczane w trakcie pierwszego udziału w zdalnym kursie ewaluują podczas jego trwania, aż pokonując kolejne zadania coraz pewniej korzystamy z oferowanych nam przez szkołę udogodnień, coraz częściej zgłaszamy swoje uwagi, chętniej wymieniamy się pomysłami i problemami z kolegami, śmielej zadajemy pytania nauczycielowi. Analizujemy otrzymywane oceny i cieszymy się z rozwiązania kolejnych coraz trudniejszych zadań. Realizujemy swój cel - zdobywamy nową wiedzę, wbrew pierwszym obawom zdobywamy też nowych przyjaciół, i chociaż ich nie widzieliśmy utrzymujemy z nimi elektroniczny kontakt także po zakończeniu kursu.

Podsumowanie

Poziom zadowolenia studenta z wirtualnego kursu zależy od wielu czynników. Pozytywny obraz doświadczeń z nauczania zdalnego powstał wśród studentów wyposażonych w pewien zestaw cech niezbędny dla sukcesu. Przede wszystkim osoba deklarująca swój udział w nauczaniu na odległość musi być wewnętrznie nastawiona na poznanie, zdobycie nowej wiedzy czy umiejętności dla potrzeb własnych lub też w związku ze spodziewaną, przyszłą karierą zawodową. Motywacja studenta, który sam decyduje czego, jak, kiedy i gdzie się uczyć stanowi jeden z ważniejszych samoregulatorów zachowania kursanta w procesie edukacji zdalnej. Zdobycie wiedzy, a nie świadectwa, powinno stanowić cel każdego uczącego się bez osobistego nadzoru nauczyciela. Student mający więcej swobody musi wykazać więcej odpowiedzialności, aby podołać samodzielnemu nauczaniu, w procesie którego decyduje kiedy się uczyć i jak dużo.

Świadomość różnych odczuć studenta na kolejnych etapach uczestniczenia w nauczaniu na odległość może pomóc organizatorom dopasować formę prezentacji materiału, treść komunikatów, częstość kontaktów z uczestnikami kursu do ich potrzeb i możliwości podnosząc tym samym poziom ich zadowolenia i zdobytej wiedzy.

O Autorce:

Pani Elżbieta Kołodziejska pracuje w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze, w Instytucie Pedagogiki Społecznej.

e-mail: E.Kolodziejska@wsp.zgora.pl