Centrum Edukacji Niestacjonarnej Politechniki Gdańskiej
w programach PHARE i Leonardo da Vinci

Anna Grabowska

Centrum Edukacji Niestacjonarnej Politechniki Gdańskiej, Gdańsk

1. CEN PG z perspektywy PHARE.

Centrum Edukacji Niestacjonarnej Politechniki Gdańskiej (CEN PG) jest eksperymentalną jednostką dydaktyczną, która opracowuje i dostarcza kursy w trybie niestacjonarnym. Jednostka została powołana przez Rektora PG 30 kwietnia 1997 roku oraz dzięki pomocy Unii Europejskiej (Phare Multi-country Programme in Distance Education 1998-1999).

Podstawowe cele działalności Centrum Edukacji Niestacjonarnej to umożliwienie studentom i pracownikom Politechniki Gdańskiej dostępu do materiałów szkoleniowych, skryptów, lekcji korespondencyjnych przez tworzenie środowiska do nauczania i komunikacji. CEN PG jest również odpowiedzialny za tworzenie i przystosowywanie, istniejących już w Unii Europejskiej, kursowych modułów kształcenia na odległość jako wkładu w ekonomiczny i społeczny rozwój kraju. Oferowane przez CEN PG kursy bazują głównie na Internecie. Materiały kursowe są umieszczone w sieci, a studenci oraz nauczyciele prowadzący kurs komunikują się za pomocą e-maila lub sieci wewnętrznej (newsgroups). Uczestnikami kursów są studenci Politechniki Gdańskiej oraz osoby z zewnątrz (studenci instytucji partnerskich, inni zainteresowani). Kadra CEN PG składa się w większości z osób zatrudnionych do konkretnych zadań, a nie osób pracujących na pełnym etacie. Odpowiedzialność spoczywa głównie na kierownictwie i pomocy technicznej. Przygotowanie materiału i prowadzenie kursu powierzane jest ekspertowi z danej dziedziny, zatrudnionemu na czas trwania kursu. Przez cztery lata trwania programu PHARE Multi-country Programme, CEN PG brał udział w różnych projektach, włączając fundamentalny projekt Phare, który zapewnił fundusze na wyposażenie Centrum i przeszkolenie pracowników. Inne projekty były skoncentrowane na stworzeniu modułów do nauczania w środowisku ODL. Centrum brało też udział w kursie na odległość zwanym "Szkolenie trenerów - czyli jak uczyć na odległość". Doświadczenie zdobyte podczas programu PHARE zaowocowało kilkoma kursami powstałymi w ramach tego programu i funkcjonującymi do dzisiaj w naszej ofercie ( http://www.dec.pg.gda.pl/). Jednakowoż należy stwierdzić, że poważnym problemem przy komercjalizacji kursów jest znalezienie odpowiedniego nauczyciela prowadzącego. Obecnie CEN PG prowadzi następujące kursy: "AutoCAD dla początkujących", "Kurs języka angielskiego dotyczący świadomości środowiska", "TeleCAD".

2. CEN PG - po programie PHARE.

Od roku 1998/1999 CEN PG brał udział w czterech projektach Leonardo da Vinci:

• TeleCAD - Szkolenie w zakresie pracy zdalnej dla użytkowników systemów CAD (1998-2001),
• MDEC - Multimedialny kurs języka angielskiego dla polskich użytkowników w dziedzinach: Prawo, Bankowość i Finanse, Nauka i Technologia, Bezpieczeństwo pracy z elementami regulacji i standardów obowiązującymi w Unii Europejskiej (1998-2001),
• AYTEM - Moduły kursu nauczania na odległość jako pomoc dla młodego nauczyciela poruszającego się na rynku pracy (1998-2001),
• LINGUAWEB - Sieć lingwistyczna dla małych i średnich przedsiębiorstw (1999-2001).

TeleCAD - Szkolenie w zakresie pracy zdalnej dla użytkowników systemów CAD. Cele projektu:

• dostarczenie platformy do zdalnego zarządzania projektami (do zarządzania, wymiany poglądów, umieszczania materiałów, monitorowania wyników),
• opracowanie metodologii szkolenia telepracowników pracujących w systemach CAD z wykorzystaniem doświadczeń partnerów biorących udział w projekcie i wyników badań w tej dziedzinie,
• dostarczenie platformy do nauczania telepracowników,
• opracowanie elektronicznych materiałów do nauczania (CD-ROM),
• opracowanie specjalnego przewodnika dla nauczycieli (tutorów) i uczniów w wersji angielskiej i narodowej,
• przeprowadzenie kursów pilotażowych dla telepracowników pracujących w systemach CAD (studenci Politechniki Gdańskiej, uczniowie szkół średnich we Włoszech, młodzi pracownicy w Grecji).

W projekcie brały udział następujące organizacje i instytucje:

• Politechnika Gdańska, Polska,
• ARGO s.r.l. Formare l'Europa, Włochy,
• IDEC, Grecja,
• ZEUS Consulting S.A., Grecja,
• Pekkala Software Oy, Finlandia,
• Young Digital Poland S.A., Polska.

Od listopada 2000 kurs TeleCAD należy do oferty CEN PG - http://www.dec.pg.gda.pl/dec/index.phtml?id=telecad_pl.

MDEC - Multimedialny kurs języka angielskiego dla polskich użytkowników w dziedzinach: Prawo, Bankowość i Finanse, Nauka i Technologia, BHP z elementami regulacji i standardów obowiązującymi w Unii Europejskiej. Projekt ma na celu sprzyjanie rozwojowi metod samokształcenia w miejscu pracy, kształcenia otwartego i na odległość, a w szczególności ułatwianie dostępu do kształcenia ustawicznego. Pomocnicze działania są skierowane na rozwój umiejętności językowych jako części szkolenia zawodowego. Kursy były adresowane do studentów na uniwersytetach, w instytucjach kształcenia ustawicznego oraz miały być rozpropagowane wśród innych grup uczestników. Projekt łączy opracowanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej z dostarczeniem sposobu podnoszenia kwalifikacji pracowników w erze społeczeństwa informatycznego. Projekt bazuje na zaawansowanej technologii informatycznej i komunikacyjnej (ICT), tj. WWW, e-mail, multimedia. Końcowy produkt projektu zawiera:

• Oprogramowanie do kształcenia na odległość.
• Pakiet do nauki języka angielskiego w formie sześciu multimedialnych modułów umieszczonych w sieci: Język angielski ogólny, Prawo, Bankowość, Technologia Internetowa, Nauka i Technologia, Bezpieczeństwo w pracy.

Kursy zostały opracowane do zastosowania w pierwszej fazie przez studentów uniwersytetów jako dodatek do tradycyjnej nauki, a następnie w dłuższym okresie do włączenia w program nauczania.

AYTEM - Moduły kursu nauczania na odległość jako pomoc dla młodego nauczyciela poruszającego się na rynku pracy. Celem projektu było przeszkolenie młodych nauczycieli w doskonaleniu metod nauczania bazując na doświadczeniu i pomysłach kolegów z różnych części kraju i świata. Produktem końcowym projektu są materiały kursowe dla nauczycieli (tutorów) oraz platforma do dostarczania kursu.

W projekcie brało udział 10 organizacji z 6-ciu krajów:

• Kaunas University of Technology, Litwa.
• Vytautas Magnus University, Litwa.
• Panevezys Regional Teachers Education Centre, Litwa.
• Mazeikiai Education Centre, Litwa.
• Ministry of Education and Science, Litwa.
• University of Oulu, Finlandia.
• Nordic Folc Academy, Szwecja.
• Odense Technical College, Dania.
• Technical University of Gdansk, Polska.
• Jozsef Attila University, Węgry.

LINGUAWEB - Sieć lingwistyczna dla małych i średnich przedsiębiorstw. Celem projektu było stworzenie internetowej platformy, która umożliwiłaby współpracę między małymi i średnimi firmami poprzez zapoznanie z lokalną kulturą, społeczeństwem i językiem oraz pokazanie różnic między regionami w Europie.

Projekt "LinguaWeb Service" udostępniony jest w chwili obecnej jako aplikacja internetowa, w zasobach której znajdują się m.in.:

• informacje o lokalnych, regionalnych różnicach językowych (autentyczne przykłady),
• autentyczne dokumenty multimedialne dotyczące lokalnego biznesu, społeczeństwa, kultury,
• biblioteka rozmówek językowych dla biznesu, które wykorzystują język lokalny regionu.

Projekt "LinguaWeb Service" ukazuje potrzebę szkolenia i komunikacji małych i średnich przedsiębiorstw w kontekście europejskiego biznesu. W czasie trwania projektu zrealizowano i poddano ewaluacji prototyp platformy internetowej opracowany w 4 językach (angielski, niemiecki, irlandzki i polski). Podczas tworzenia aplikacji współpracowały ze sobą instytucje komercyjne oraz uczelnie wyższe w Niemczech, Irlandii i Polsce.

W projekcie uczestniczą następujące instytucje:

• Ebehard-Karls-Universität Tübingen, Niemcy.
• LINK Institut für Linguistik ind Interkulterelle Kommunikation, Niemcy.
• CTS Cormorant Telematic Systems, Irlandia.
• Distance Education Centre at Technical University Gdansk, Polska.

3. Podsumowanie.

Pilotażowy kurs TeleCAD był analizowany pod kątem przykładu kursu na odległość oferowanego przez CEN PG. W pierwszym kursie pilotażowym (szkolenie lokalnych "tutorów") wzięło udział 16 osób, w tym 5 osób z Grecji, 2 osoby z Finlandii, 2 osoby z Włoch i 7 osób z Polski. Kurs trwał od października 2000 do czerwca 2001. Ewaluacja końcowa została przeprowadzona przy pomocy kwestionariuszy wypełnionych przez uczestników. Należy zaznaczyć, że tylko 30% uczestników ukończyło szkolenie i otrzymało świadectwa.

Podczas dyskusji z partnerami projektu nasunęły się następujące wnioski:

• Dla niektórych uczestników barierą nie do pokonania okazał się j. angielski
• Uczestnicy z instytucji partnerskich nie posiadali w dostatecznym stopniu umiejętności komputerowych oraz motywacji do pełnienia roli "tutora" w przyszłości
• Środowisko Web Based Training (WBT) wymaga niezawodnego połączenia z Internetem; kiedy jest to możliwe zalecane jest używanie Intranetu.
• "Tutorzy" kursu pilotażowego, odpowiedzialni za zapoznanie uczestników kursu ze środowiskiem WBT powinni być świadomi swoich zadań i dobrze przygotowani do wspomagania procesu kształcenia, gdyż ich udział jest kluczowym atrybutem sukcesu szkolenia.

W drugim kursie pilotażowym "TeleCAD" uczestniczyło 30 studentów Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Gdańskiej oraz Architektury (były to zajęcia fakultatywne). Świadectwa otrzymało 90% studentów. Ułatwieniem było porozumiewanie się w j. polskim i osobiste zaangażowanie studentów i lokalnych "tutorów".

W podsumowaniu należy zaznaczyć, że po zakończeniu programu PHARE Multi-country Programme in Distance Education, CEN PG posiada dobre wyposażenie w sprzęt jak również w oprogramowanie. Z drugiej strony by osiągnąć sukces w nauczaniu na odległość podstawowym wyzwaniem jest sieć kształcenia na odległość, która winna być tworzona z udziałem kompetentnych ludzi i z wykorzystaniem wyników osiągniętych podczas realizacji projektów.

4. Bibliografia.

O Autorce.

Pani dr inż. Anna Grabowska jest kierownikiem Centrum Edukacji Niestacjonarnej Politechniki Gdańskiej.

Więcej informacje o autorce można znaleźć pod adresem WWW: http://www.dec.pg.gda.pl/~blanka/DECperson.html.

E-mail: blanka@pg.gda.pl.