TEORIE I FILOZOFIE NAUCZANIA - WSTĘP

Konstruktywizm

Definicja. Konstruktywizm jest filozofią nauczania bazującą na założeniu, że refleksja nad naszym doświadczeniem jest doskonałym punktem wyjścia do własnego rozumienia świata. Każdy z nas tworzy własne "reguły" i "umysłowe modele", które staramy się stosować, aby lepiej zrozumieć nasze doświadczenia w poznawaniu otaczającego nas świata. Uczenie się to proces, który pozwala na dostosowanie się naszych umysłowych modeli do nowych doświadczeń.

Podstawowe zasady

Istnieje kilka podstawowych zasad konstruktywizmu.

1. Nauka jest poszukiwaniem sensu (znaczenia). Zatem uczenie się musi się rozpoczynać wśród tych studentów, którzy próbują aktywnie nadać jej sens (znaczenie).
2. Proces nauczania skupia się na najważniejszych pojęciach, a nie na wybranych faktach. Aby uczenie się miało sens, musimy rozumieć całość oraz poszczególne części całości. Również poszczególne części muszą być rozumiane w kontekście całości.
3. Aby dobrze uczyć, musimy rozumieć mentalne modele, których studenci używają do postrzegania świata i założyć, że będą je oni nadal wspierali.
4. Celem nauki dla pojedynczej osoby jest stworzenie jej własnego znaczenia, a nie tylko zapamiętanie właściwych odpowiedzi. Odkąd kształcenie jest z natury interdyscyplinarne, jego właściwym zadaniem do pomiaru osiągnięć jest częściowa ocena procesu kształcenia i zapewnienie studentom bardzo wysokiej jakości informacji edukacyjnej.

Program: Konstruktywizm domaga się eliminacji standaryzowanego programu zajęć. Zamiast, tego promuje stosowanie programów zajęć przystosowanych do poziomu studentów. Nauczanie odbywa się poprzez rozwiązywanie problemów.

Nauczanie: Nauczyciele konstruktywiści skupiają się na poszukiwaniu związków między faktami, które studentom ułatwiają nowe, lepsze zrozumienie. Nauczyciele uczą studentów ich własnej strategii do tworzenia i zadawania pytań i na podstawie otrzymanej odpowiedzi zachęcają ich do analizowania, interpretacji i przewidywania informacji (wniosków). Nauczyciele są otwarci na trudne pytania i promują szeroki dialog pomiędzy studentami.

Ocenianie: Konstruktywizm domaga się eliminacji stopni i standaryzowanych testów. Zamiast tego proponuje oszacowanie (opis) osiąganych przez studentów postępów w procesie kształcenia, z uwzględnieniem w tym procesie większej roli studentów.

Behawioryzm

Definicja. Behawioryzm jest kierunkiem w psychologii zajmujący się naukowym badaniem obiektywnie dostrzegalnych zachowań człowieka i zwierzęcia bez możliwości obserwacji zjawisk psychicznych (np. świadomości). Behawioryści skupiają się tylko na obiektywnie dostrzegalnych zachowaniach a dyskontują się od umysłowej działalności człowieka. Uważają oni, że uczenie się to nic więcej niż przyswajanie nowego zachowania.

Dyskusja

Eksperymenty przeprowadzone przez behawiorystów identyfikują warunkowanie jako uniwersalny proces nauczania. Istnieją dwa różne typy warunkowania, każdy poddający się różnemu behawioralnemu wzorowi:

1. Warunkowanie klasyczne - występuje wtedy, kiedy następuje naturalna reakcja na określony bodziec. Najbardziej znanym przykładem jest obserwacja dokonana przez Pawłowa, a dotycząca wydzielania się psiej śliny, kiedy psy jedzą lub tylko zobaczą jedzenie. Oznacza to, że zwierzęta i ludzie są w pewnym sensie biologicznie "uwarunkowani", co powoduje określoną odpowiedź na zaistniały bodziec.
2. Warunkowanie logiczne - zdarza się, kiedy reakcja na bodziec jest odpowiednio wzmacniana. Warunkowanie logiczne jest prostą reakcją systemu: jeśli otrzymuje się nagrodę lub następuje wzmacnianie reakcji na bodziec, to wtedy reakcja staje się bardziej prawdopodobna w przyszłości. Dla przykładu, behawiorysta B. F. Skinner używał technik wzmacniania, aby uczyć gołębie tańczenia i toczenia piłki w tzw. mini - alejach.

1. nie uwzględnia działalności umysłu,
2. nie objaśnia w jaki sposób dzieci uczą się języków obcych, w sytuacji kiedy nie stosuje się warunkowania logicznego,
3. nie objaśnia w jaki sposób zwierzęta dostosowują wzmocnione reakcje do nowych informacji.

Behawioryzm pozwala w względnie prosty sposób zrozumieć dostrzegalne prawa zachowania, posługując się kilkoma uniwersalnymi prawami zachowania. Pozytywne i negatywne techniki wzmacniania mogą dawać określone rezultaty, zarówno u ludzi jak i u zwierząt. Behawioryzm często stosowany jest przez nauczycieli, którzy wymuszają określone zachowania poprzez stosowanie odpowiednich nagród lub kar.

Teoria rozwoju Piageta

Jean Piaget (1896 - 1980) był szwajcarskim biologiem i psychologiem. Stał się sławny dzięki opracowaniu wysoce wpływowego modelu rozwoju i kształcenia dziecka. Jego teoria została oparta o pomysł, że rozwijające się dziecko poznaje świat poprzez budowanie własnych kognitywnych struktur ujętych w: inne słowa, mentalne "mapy", schematy lub określone pojęcia, aby mogło ono zrozumieć i reagować na otaczające go zdarzenia w jego własnym środowisku.

Dyskusja

Teoria Piageta określa cztery etapy rozwoju dziecka i związane z nimi procesy. Te cztery etapy to:

1. Etap sensomotoryczny (sensorimotor stage) (od urodzenia do 2 lat) - dziecko poprzez fizyczne interakcje ze swoim środowiskiem buduje swoje informacje o otaczającym go świecie i występującym w nim zjawiskach. Jest to ten etap, kiedy dziecko nie wie, że fizyczne przedmioty istnieją, nawet jeśli znikną jego z pola widzenia (stałość obiektów). Inteligencja dziecka rozwija się przez sensomotoryczne doświadczenia i ruch.
2. Etap przedoperacyjny (preoperational stage) (wiek 2 - 7 lat) - dziecko nie jest jeszcze zdolne do myślenia abstrakcyjnego i do budowy swojej inteligencji potrzebuje zastosowania symboli takich jak obrazy i słowa, które reprezentują określone idee i przedmioty.
3. Etap konkretyzacji operacyjnej (concrete operations) (wiek 7 - 11 lat) - na podstawie akumulacji fizycznych doświadczeń dziecko zaczyna budować pojęcia, tworząc logiczne struktury, które wyjaśniają mu fizyczne doświadczenia. Na tym etapie pojawia się abstrakcyjne rozwiązywanie problemów. Kognitywny rozwój dziecka podczas etapu konkretyzacji operacyjnej sceny został wzbogacony o prawa logiki, ale wymaga on podania fizycznych przykładów, gdzie ta logika może być stosowana.
4. Etap formalizacji operacyjnej (formal operations) (zaczyna się w wieku od 11 - 15 lat) - na tym etapie struktury kognitywne dziecka są takie same jak u osoby dorosłej i zawierają abstrakcyjne pojęcia, co pozwala na analityczne i logiczne myślenie, wymagane w odniesieniu do konkretnych aplikacji.

Program: Nauczyciele muszą planować rozwój poprzez stworzenie odpowiedniego programu zajęć, który umożliwia studentom logiczne i pojęciowe wzbogacanie wiedzy.

Nauczanie: Nauczyciele muszą kłaść nacisk na krytyczną (ograniczoną) rolę eksperymentu lub interakcje z otaczającym środowiskiem, które odgrywają istotną rolę w trakcie nauki studentów. Muszą oni brać pod uwagę ważną rolę podstawowych pojęć, takich jak na przykład trwałość przedmiotów (obiektów), jako ważnych elementów ustanawiających struktury kognitywne.

Neuronauka

Definicja. Neuronauka (neuroscience) zajmuje się badaniem ludzkiego systemu nerwowego, badaniem mózgu, biologiczną podstawą świadomości, percepcji, pamięci oraz uczeniem się.

Dyskusja

Układ nerwowy człowieka i jego mózg stanowią fizyczne fundamenty ludzkiego procesu uczenia. Neoronauka jest stosunkowo młodą dziedziną nauki i obecnie przechodzi bardzo dynamiczny, kontrowersyjny rozwój badając zależności pomiędzy naszym kognitywnym zachowaniem a fizycznymi procesami zachodzącymi w mózgu odpowiedzialnymi za to zachowanie.

Kluczowe odkrycia neuronauki obejmują:

• Mózg na strukturę triady. Według. teorii MacLeana mózg ludzki zawiera w sobie trzy mózgi: niższy lub tzw. zespół R (reptilian), który kontroluje podstawowe funkcje sensomotoryczne, system limbiczny - jest odpowiedzialny za emocje, pamięć i biorytmy i tzw. kora nowa (neocortex), która odpowiedzialna jest za myślenie, poznanie, rozumowanie, język i wyższą inteligencję.
• Mózg nie jest komputerem. Struktura mózgu to odpowiednio połączona sieć neuronów, której funkcjonowanie w żaden sposób nie przypomina linearne, czy współbieżne przetwarzanie komputerowe. Mózg lepiej jest opisywany jako samoorganizujący się system.
• Używając mózgu zmieniamy go przez całe nasze życie. Umysłowa koncentracja i wysiłek zmieniają fizyczną strukturę mózgu, zmieniając połączenia neuronów. Nowe połączenia zmieniają możliwości funkcjonalne mózgu. Wielokrotne powtarzane ćwiczenia pamięciowe umacniają połączenia neuronów, przez co przyczyniają się do rozwijania pamięci, a to pociąga za sobą łatwiejsze przystosowanie się sieci neuronowej do nowych zadań. Zaniechanie ćwiczeń pamięciowych może prowadzić do zanikania połączeń neuronów.

Osoby zajmujące się neuronauką organizują proces edukacyjny w oparciu o rzeczywiste doświadczenia i integrację "wszystkich" pomysłów. Dodatkowo skupiają się oni na wyrabianiu złożonego myślenia, które powinno prowadzić do "wzrostu" mózgu, a co za tym idzie do nowych połączeń neuronów. Kontynuacja nauki i intelektualny rozwój poprzez dorosłość to nadrzędny cel osób zajmujących się neuronauką.

Brain-based Learning

Definicja. Ta teoria nauczania została oparta na funkcjonowaniu mózgu i jego struktury (brain-based learning). Zakłada ona, że proces uczenia następuje jeśli mózg wykonuje swoje normalne procesy.

Dyskusja

Powszechna opinia wśród ludzi jest taka, że każdy może się uczyć, a obserwacja rzeczywistości ukazuje, że każdy uczy się. Każdy człowiek rodzi się z mózgiem, który działa jak ogromny fantastyczny procesor. Tradycyjna nauka, chociaż często hamuje uczenie się poprzez zniechęcanie, ignorowanie lub karanie, to opiera się o naturalny proces uczenia się występujący w mózgu.

Podstawowe zasady teorii nauczania opartej na funkcjonowaniu mózgu i jego struktury (brain-based learning) są następujące:

• Mózg pracuje jak równoległy procesor, wykonując wiele czynności jednocześnie np. analizując smak i zapach.
• Uczenie się angażuje całą fizjologię.
• Poszukiwanie istoty (sensu) jest wrodzone i odbywa się poprzez modelowanie.
• Emocje pełnią krytyczną rolę w tym modelowaniu.
• Całościowe i częściowe procesy w mózgu odbywają się równocześnie.
• Uczenie się angażuje zarówno świadome jak i nie świadome procesy.
• Uczenie się angażuje zarówno skupioną uwagę jak i peryferyjną percepcję.
• Mózg posiada dwa rodzaje pamięci: przestrzenną (spatial) i mechaniczną (rote).
• Najlepiej rozumiemy, kiedy fakty są osadzone w naturalnej przestrzennej pamięci.
• Naukę może wzmóc poprzez stawianie wyzwań i osłabić poprzez groźby.
• Każdy mózg jest unikalny.

U podstaw teorii nauczania opartej na funkcjonowaniu mózgu i jego struktury (brain-based learning) leżą trzy techniki nauczania:

1. Zanurzanie w środowisku edukacyjnym (orchestrated immersion) - tworzy się specjalne interaktywne środowiska edukacyjne dla uczących się, a następnie zanurza się w nim studentów, gdzie nauka odbywa się poprzez doświadczenie edukacyjne.
2. Zrelaksowanie czujności (relaxed alertness) - ćwiczenia polegają na eliminowaniu niepotrzebnego strachu u osób, które funkcjonują w wysoce wymagającym (stresującym) środowisku. Studenci muszą być osobiście zaangażowani w określone wyzwanie. Takie podejście pobudza umysł studenta do zrelaksowanej czujności.
3. Aktywne przetwarzanie (active processing) - ćwiczenia pozwalają osobie uczącej się na podjęcie właściwych decyzji, poprzez analizę różnych rozwiązań.

Program: Nauczyciele muszą oprzeć proces kształcenia o zainteresowania studentów i tworzyć im odpowiednie zadania (wyzwania), aby nauczanie było wydajne i było związane z określonym kontekstem.

Nauczanie: Nauczyciele pozwalają studentom na uczenie się i rozwiązywanie problemów w zespołach. Proces uczenia odbywa się poza murami szkoły i klasy poprzez rozwiązywanie istotnych problemów związanych z otaczającym światem rzeczywistym, a studenci uczą się lepiej, kiedy rozwiązują rzeczywiste, a nie akademickie problemy.

Ocenianie: Ponieważ wszyscy studenci uczą się, ocenianie ich powinno uzmysłowić im własny ich styl nauki i preferencje. W ten sposób mogą oni monitorować i modyfikować swoje zaangażowanie we własną naukę.

Bibliografia

http://www.funderstanding.com/about_learning.cfm.

Opracowanie: MJK.

Communities of Practice ("Wspólnoty działania")

Definicja. Według tej teorii uczenie się jest aktem uczestnictwa w "communities of practice", tj. osób współpracujących w grupach, opartych na wspólnych celach i dążeniach. Teoria ta ukierunkowana jest na zrozumienie zarówno struktury wspólnoty jak i sposobu, w jaki odbywa się w niej nauka.

Podstawowe założenia

Teoria "communities of practice", została opracowana przez Instytut Badań nad Nauką (Institute for Research on Learning), powiązany z firmą Xerox Corporation w Palo Alto, w Kaliforni. CA. Instytut przyjmuje interdyscyplinarne podejście do badania procesu uczenia się, angażując kognitywistów, antropologów organizacyjnych oraz tradycyjnych edukatorów. Teoria "communities of practice" opiera się na następujących założeniach:

• Uczenie się jest zasadniczo zjawiskiem społecznym. Ludzie organizują swój proces uczenia się wokół wspólnot, do których należą. Dlatego też szkoły są jedynie potężnym środowiskiem edukacyjnym dla uczących się, których przynależność do wspólnot społecznych ma miejsce w tym samym czasie co nauka szkolna.
• Wiedza jest integralną częścią życia wspólnot, które łączą wspólne wartości, przekonania, języki i sposoby wykonywania zadań. Takie grupy określane są jako "communities of practice". Rzeczywista wiedza połączona jest z wykonywaniem zadań, relacjami społecznymi oraz specjalistycznymi umiejętnościami typowymi dla wspólnot.
• Proces uczenia się i przynależność do "communities of practice" są nierozdzielne. Ponieważ uczenie się jest powiązane z przynależnością do wspólnoty, jest ono również tym, co daje nam poczucie przynależności do grupy i pozwala przystosować do niej nasz status. Kiedy zmieniamy nasz sposób uczenia się, zmienia się nasza tożsamość oraz nasze relacje z grupą.
• Wiedza jest nieodłączna od praktyki. Nie jest możliwe wiedzieć nie działając. Uczymy się poprzez działanie.
• Posiadanie uprawnienia - lub zdolności do wspomagania wspólnoty - tworzy potencjał do uczenia się. Najpotężniejsze środowisko edukacyjne tworzą okoliczności, w których angażujemy się w rzeczywiste działanie mające określone konsekwencje zarówno dla nas jak i naszej grupy.

Takie podejście do uczenia się sugeruje, że nauczyciele powinni zrozumieć charakter "communities of practice", do których należą ich uczniowie i uznawać proces uczenia się, który odbywa się w tych wspólnotach. Teoria "communities of practice" sugeruje również, że edukatorzy powinni kształtować możliwości uczenia się w taki sposób, aby objąć wiedzę pochodzącą zarówno z pracy praktycznej jak i relacji społecznych, np. z praktyk szkolnych, form nauczania organizowanych przez szkołę, wykonywania usług itd. Ponadto edukatorzy powinni stwarzać uczniom możliwości wspólnego z dorosłymi rozwiązywania rzeczywistych problemów, w rzeczywistych sytuacjach edukacyjnych.

Teoria kontroli (Control Theory)

Definicja. Teoria motywacji zaproponowana przez Williama Glassera utrzymuje, że zachowanie nigdy nie jest spowodowane reakcją na bodziec zewnętrzny. Natomiast teoria kontroli stwierdza, że zachowanie jest inspirowane przez to, czego osoba chce najbardziej w określonym czasie: przetrwania, miłości, władzy, wolności, lub dowolnej innej potrzeby ludzkiej.

Dyskusja

Odpowiadając na zarzuty, że dzisiejsi uczniowie nie są odpowiednio zmotywowani Glasser, stwierdza, że wszystkie żyjące istoty "sterują" swoim zachowaniem w celu maksymalnego zaspokojenia potrzeb. Według Glassera, jeżeli uczniowie nie mają motywacji do wykonania swojej szkolnej pracy, wynika to z tego, że uznają oni pracę w szkole za niezwiązaną z ich podstawowymi potrzebami ludzkimi.

Nauczyciele kierownicy (boss teachers) używają nagród i kar w celu zmuszenia uczniów do zaakceptowania zasad i wykonania wymaganych zadań. Glasser nazywa tę pracę "opieraniem się na łopacie" ("leaning on your shovel"). Wykazuje on, że duży procent uczniów uznaje, że praca, którą wykonują - nawet jeżeli zyskuje ona uznanie w oczach nauczycieli - jest pracą na niskim poziomie. Natomiast

Nauczyciele liderzy (lead teachers), całkowicie unikają zmuszania. Zamiast tego, korelując wszelkie proponowane zadania z podstawowymi potrzebami uczniów, wykorzystują naturalne korzyści płynące z przejrzystego wyjaśnienia pracy uczniom. Ponadto, używają oni ocen jedynie jako tymczasowych wskaźników tego, co zostało, a co nie zostało zrobione, nie zaś jako nagrody. Nauczyciele liderzy "walczą aby chronić" silnie zaangażowanych, głęboko zmotywowanych uczniów, którzy wykonują wysokiej jakości pracę przed przymusem spełniania pozbawionych sensu wymagań.

Jak teoria sterowania wpływa na uczenie się

Program: Nauczyciele muszą negocjować z uczniami zarówno treść jak i metody pracy. Podstawowe potrzeby uczniów pomagają nadać kształt temu jak i czego są uczeni.

Nauczanie: Nauczyciele opierają się na kooperacyjnych, aktywnych technikach uczenia się, które poprawiają efektywność uczniów. Nauczyciele liderzy upewniają się, że wszystkie zadania spełniają kryterium zaspokojenia pewnego poziomu potrzeb uczniów. Zapewnia to lojalność ucznia, która pozwala przeprowadzić zespół klasowy przez dowolne względnie bezsensowne zadania, które mogą być niezbędne w celu spełnienia oficjalnych wymagań.

Ocena: Instruktorzy dają wyłącznie "dobre oceny" - takie, które poświadczają dobrą jakość pracy - aby zaspokoić uczniowska potrzebę efektywności. Kursy, za które uczeń nie otrzymuje "dobrej oceny" nie są odnotowywane w dokumentacji jego osiągnięć. Nauczyciele stawiają uczniom oceny odnosząc się raczej standard do bezwzględnego poziomu niż względnych "krzywych".

Style uczenia się

Definicja. To podejście do uczenia się podkreśla fakt, że jednostki postrzegają i przetwarzają informacje w bardzo różny sposób. Teoria stylów uczenia się zakłada, że to ile jednostki się uczą ma więcej wspólnego z tym, czy doświadczenie edukacyjne jest nastawione na ich specyficzny sposób uczenia się, niż z tym czy są oni, czy też nie są "inteligentni". Edukatorzy powinni de facto pytać nie "Czy ten uczeń jest inteligentny?", ale raczej "W jaki sposób ten uczeń jest inteligentny?"

Dyskusja

Pojęcie stylów uczenia się powstało w oparciu o klasyfikację typów psychologicznych. Teoria stylów uczenia się bazuje na badaniach dowodzących, że, w wyniku dziedziczności, wychowania i aktualnych potrzeb środowiskowych, poszczególne jednostki mają tendencję zarówno do postrzegania jak i przetwarzania informacji w odmienny sposób. Te odmienne sposoby ogólnie pozwalają klasyfikować jednostki jako:

1. Osoby postrzegające konkretnie i abstrakcyjnie - Osoby postrzegające w sposób konkretny przyswajają informacje poprzez bezpośrednie doświadczenie, poprzez wykonywanie zadań, działanie, odbiór zmysłowy, odczuwanie. Z kolei osoby postrzegające w sposób abstrakcyjny przyswajają informacje poprzez analizę, obserwację i myślenie.
2. Osoby przetwarzające aktywnie i refleksyjnie - Osoby aktywnie przetwarzające informacje wykorzystują każde doświadczenie poprzez natychmiastowe wykorzystanie nowych informacji. Osoby przetwarzające informacje w sposób refleksyjny wykorzystują doświadczenia poprzez refleksje i przemyślenia nad nimi.

Jak teoria stylów uczenia się wpływa na edukację

Program: Edukatorzy muszą położyć nacisk na intuicję, odczuwanie i wyobraźnię, jako uzupełnienie tradycyjnych umiejętności analizy, rozumowania i sekwencyjnego rozwiązywania problemów.

Nauczanie: Nauczyciele powinni planować swoje metody nauczania tak, aby odwoływały się one do wszystkich czterech stylów uczenia się, poprzez stosowanie różnorodnych kombinacji doświadczenia, refleksji, konceptualizacji i eksperymentowania. Instruktorzy mogą wprowadzać szeroką gamę elementów doświadczalnych do klasopracowni, takich jak dźwięk, muzyka, materiały wizualne, ruch, doświadczenie, a nawet rozmowa.

Ocenianie: Nauczyciele powinni stosować różnorodne techniki oceniania, skupiając się na rozwijaniu zdolności "całego mózgu" i każdego z wyodrębnionych stylów uczenia się.

Wielorakie inteligencje (Multiple Intelligences)

Definicja. Teoria ta odnosząca się do ludzkiej inteligencji, rozwinięta przez Howarda Gardnera, wskazuje na istnienie co najmniej siedmiu spotykanych u ludzi sposobów postrzegania i rozumienia świata. Gardner określa każdy z nich jako odrębną "inteligencję" - innymi słowy, zespół umiejętności pozwalających jednostkom na identyfikowanie i rozwiązywanie realnych problemów, które napotykają.

Dyskusja

Gardner definiuje "inteligencję" jako zespół zdolności, który:

• Jest w pewien sposób autonomiczny względem innych zdolności ludzkich.
• Posiada podstawowy zestaw operacji służących przetwarzaniu informacji.
• Posiada odrębną historię w etapach rozwoju, przez które każdy z nas przechodzi.
• Posiada prawdopodobne źródła w historii ewolucji.

1. Werbalno - językowa -> Zdolność używania słów i języka.
2. Logiczno - matematyczna -> Zdolność myślenia indukcyjnego i dedukcyjnego oraz rozumowania, a także używania liczb i rozpoznawania wzorów abstrakcyjnych.
3. Wizualno - przestrzenna -> Zdolność do wizualizacji obiektów i wymiarów przestrzennych oraz tworzenia wewnętrznych obrazów.
4. Fizyczno - motoryczna -> Mądrość ciała i zdolność do kontrolowania ruchu fizycznego.
5. Muzyczno - rytmiczna -> Zdolność rozpoznawania wzorów tonalnych oraz wrażliwość na rytmy.
6. Interpersonalna -> Zdolność komunikowania się i tworzenia relacji między osobami.
7. Intrapersonalna -> Duchowy, wewnętrzny stan bycia, autorefleksji i świadomości.

Definicja. Proponowany przez teorię poznania społecznego model uczenia się podkreśla, że kultura jest pierwszorzędnym wyznacznikiem rozwoju indywidualnego. Człowiek to jedyny gatunek, który stworzył kulturę, stąd każde dziecko rozwija się w kontekście kulturowym. Dlatego na rozwój edukacyjny dziecka nieodmiennie wpływa kultura - włącznie z kulturą środowiska rodzinnego, w którym jest umiejscowione.

Dyskusja

1. Kultura przyczynia się do intelektualnego rozwoju dziecka w sposób dwojaki. Po pierwsze, poprzez kulturę dzieci przyswajają dużą część treści swojego myślenia, tj. swoją wiedzę. Po drugie, otaczająca kultura zapewnia dziecku procesy lub środki myślenia, co zwolennicy Vygotskiego nazywają narzędziami adaptacji intelektualnej. Krótko mówiąc, według modelu uczenia się w teorii społecznego poznania, kultura uczy dzieci zarówno tego co myśleć, jak i tego jak myśleć.
2. Rozwój poznawczy bierze się z dialektycznego procesu, dzięki któremu dziecko uczy się poprzez doświadczenia w rozwiązywaniu problemów dzielone z kimś innym, zwykle rodzicem lub nauczycielem, ale czasem również rodzeństwem lub kolegami.
3. Początkowo osoba współdziałająca z dzieckiem bierze na siebie większą odpowiedzialność za kierowanie rozwiązywaniem problemu, jednak stopniowo odpowiedzialność jest przenoszona na dziecko.
4. Język jest podstawową formą interakcji, poprzez którą dorosły przekazuje dziecku podstawy bogatej wiedzy, która istnieje w kulturze.
5. W miarę postępów w uczeniu się własny język dziecka zaczyna służyć jako jego podstawowe narzędzie adaptacji intelektualnej. W końcu dzieci mogą używać języka wewnętrznego, aby kierować swoim własnym zachowaniem.
6. Internalizacja odnosi się do procesu uczenia się - a zatem internalizacji - bogatej wiedzy i narzędzi myślenia, które początkowo istnieją poza dzieckiem. Dzieje się to głównie poprzez język.
7. Istnieje różnica pomiędzy tym, co dziecko może zrobić samodzielnie, a tym, co może zrobić z pomocą innych. Zwolennicy Vygotskiego nazywają tę różnicę strefą rozwoju proksymalnego (zone of proximal development - ZPD).
8. Ponieważ wiele z tego, czego dziecko się uczy pochodzi z kultury wokół niego, a rozwiązywanie problemów odbywa się w dużej mierze dzięki pomocy dorosłych, błędem jest koncentrowanie się na dziecku w oderwaniu od innych czynników. Takie skupienie uwagi nie odzwierciedla procesów poprzez które dzieci nabywają nowe umiejętności.
9. Interakcje z otaczającą kulturą i czynnikami społecznymi, takimi jak rodzice i bardziej kompetentni koledzy, przyczyniają się w dużym stopniu do rozwoju intelektualnego dziecka.

Program: Ponieważ dzieci uczą się głównie poprzez interakcje, programy nauczania powinny podkreślać interakcje pomiędzy uczącymi się a zadaniami.

Nauczanie: Przy odpowiednio ukierunkowanej pomocy dorosłych dzieci mogą często wykonywać zadania, do których samodzielnego wykonania nie byłyby zdolne. Mając to na uwadze, interakcja edukacyjna (scaffolding) - gdzie dorosły stale dostosowuje poziom swojej pomocy, reagując na wykonywanie zadania przez dziecko - jest efektywną formą nauczania. Interakcja edukacyjna nie tylko daje natychmiastowe efekty, ale wprowadza umiejętności niezbędne do samodzielnego rozwiązywania problemów w przyszłości.

Ocenianie: Metody oceniania muszą uwzględniać strefę rozwoju proksymalnego. To, co dzieci robią samodzielnie to ich faktyczny poziom rozwoju, a to, co wykonują z pomocą, to ich poziom rozwoju potencjalnego. Dwoje dzieci może być na tym samym poziomie rzeczywistego rozwoju, ale uzyskując odpowiednią pomoc ze strony dorosłego, jedno z nich może rozwiązać dużo więcej problemów niż drugie. Metody oceniania muszą być ukierunkowane zarówno na poziom rozwoju rzeczywistego jak i poziom rozwoju potencjalnego.

Opracowała i tłumaczyła Wiesława Muzal.

Bibliografia

http://www.funderstanding.com/about_learning.cfm.